LETOPIS KRALJEVOG GARDISTE RANKA: Vojnička knjižica, svedok jednog burnog vremena

AUTOR: ANDREJ MLAKAR

Posle završetka Prvog svetskog rata i stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (SHS) Kraljeva garda postala je znatno brojnija nego kad je Srbija ušla u rat 1914. Njen sastav je postao raznovrsniji, a osim srpske nacinalnosti u nju su ušli i pripadnici ostala dva naroda.

Već naredne 1919. Kraljeva garda je imala rang brigade sa štabom, koji su činili jedan pešadijski puk sa četiri bataljona i jedan konjički puk sa četiri eskadrona, da bi 1924. konjički puk podignut na nivo brigade. Iste godine formiran je artiljerijski puk (divizion od dve konjičke baterije i divizion od dve baterije brdske artiljerije). Formirano je i automobilsko odeljenje, a četiri godine kasnije 1928. Garda dobija i pionirsku četu.

Prema Uredbi o nadležnostima starešina u vojsci iz 1923. u pogledu vršenja službe i disciplinskom pogledu bila je podređena neposredno kraljevom prvom ađutantu. Gardom je u ovom periodu komandovao čuveni general Petar Živković, koji je u to vreme bio neprikosnovena ličnost.

Nova organizaciona promena u Gardi dogodila se 1935. godine kada je doneta Uredba o formaciji Kraljeve Garde, koja stiče rang divizije i sastoji se pored Štaba Garde, od konjičke brigade jačine dva puka ( po tri streljačka i jedan mitraljeski eskadron svaki), pešadijskog puka jačine četri bataljona sa po četri čete svaki, uz to jedne mitraljeske i muzičke čete, artiljerijski puk od po dva diviziona (dve baterije svaki). Pored sastava u okviru pukova postojale su pionirska i automobilska četa. Četiri godine ranije pukovi su dobili i vodove za vezu, a svaki pešadijski bataljon i mitraljesku četu. U sastavu pešadijskog puka formirana je četa sa pratećim oruđem ( bacači i pešadijski topovi).

U formacijskom pogledu Garda se razlikovala od ostalih divizija po tome što je njen komandant mogao nositi čin armijskog đenerala, a komandant pešadijskog puka čin brigadnog đenerala.

Kraljeva garda ljudstvo je popunjavalo preko kraljevog ađutanta i Ministarstva vojske i mornarice koji su određivali iz kojih jedinica treba da stigne popuna. Komandante pukova lično je birao komandant garde. Oficire za vodnike vodova (potporučnici) i podoficiri birani su neposredno posle zaršene vojne akademije i podoficirske škole. Prednost su imali oni koji su školovanje završavali kao najbolji.

Vojnike za služenje kadra (roka) u Kraljevoj gardi određivali su vojni odseci, a njih je već tad na teritoriji Kraljevine Jugoslavije bilo 48. Odseci su pre slanja regruta preko Ministarstva vojske i mornarice dobijali uputstva za izbor budućih gardista: da su zdravi; da su iz dobrih, poštenih i potpuno pouzdanih porodica; da su po zanimanju zemljodelci sa sela, bez obzira na njihovo imovno stanje; da su besprekornog vladanja; da su koliko je moguće, više pismeni; da su pravilno razvijeni i lepe i ugledne spoljašnjosti i od onih kojima pripada pun rok službe; posebno imati u vidu da za Pešadijski puk dolaze u obzir mladići koji su najmanje visoki 172 centimetra.

Kriterijum za odabir budućih regruta je bio veoma značajan, jer su u sastav garde dolazili regruti svih nacija koje su živele na teritoriji Kraljevine Jugoslavije.

Kao idealan kadar za Kraljevu Gardu bio je i Ranko, Radojica Snegić, rođen 1916. godine u malom selu Zukve pored Koceljeve, srez Tamnavski. Ranko je ispunjavao sve karakteristike za izbor u Kraljevu Gardu. Prema njegovoj vojnoj knjižici, koju je Blogu Vojno-politička osmatračnica ustupio, njegov unuk Igor Snegić, može se videti da je Ranko regrutovan 1937. godine i upućen naredne 1938. na odsluženje vojnog roka u Beograd direktno u Kraljevu Gardu.

Ranko je odmah posle završene osnovne obuke zbog isticanja i zalaganja, završio je i obuku za bacač kalibra 81 mm M 31 i za konjvodca. Takođe tokom službovanja u Gardi Ranko je završio i kurs kao je u vojnoj knjižici navedeno « bojnih otrova».

Takođe Ranko je i po visni odgovarao za gardistu sa svojih 173 centimetra.

Knjižica je inače sadržavala i podatke o ličnom opisu iz kadra: stas, lice, kosa, nos, brkovi, usta, brada, osobeni znaci, govor, veličina obuće i odela…

Zbog dobrog vladanja i što nije kažnjavan ni za jedno krivično delo Ranko je brzo određen da bude jedan od stražara u Belom Dvoru.

Iz knjižice se takođe može videti da je Ranko bio učesnik vežbi 1940, a tad je održana Združena garnizonske vežba na Torlaku 9. septembra 1940. godine.

Ranko je bio svedok martovskih dešavanja, kada je smenjen knez namesnik Pavle Karađorđević, i bombardovanja Beograda 6. aprila 1941. godine.

Prema rečima njegovog unuka Igora, tog sudbonosnog dana kada je započeo opšti napad na Jugoslaviju, Ranko Snegić se nalazio na straži u Belom dvoru. Pošto je uspeo da osigura izvlačenje mladog kralja Petra II Karađorđevića, koji je sa ostatkom gardista krenuo iz Beograda ka Nikšiću odakle je pred nadirućim nemačkim i italijanskim okupatorskim jedinicama avionom otišao za Kairo. Onog trenutka kad je Ranko saznao da je Garda raspuštena, a da bi izbegao zarobljavanje odlučio je da sa puškom karabin M-24 kalibra 7,9 mm peške krene put rodnih Zukvi. Posle pređenih 80 kilometara izbegavajući što više može naseljena područja i krećući se daleko od glavnih puteva kojima su krstarile nemačke jedinice Ranko se vratio kući, skinuo uniformu i sakrio pušku.

Kada je saznao da na obroncima Ravne Gore pukovnik Draža Mihailović okuplja ljude, i Ranko je krenuo da im se pridruži. Postao je deo Valjevskog četničkog odreda u kome je ostao manje od godinu dana. Nezadovoljan ponašanjem pojednih pripadnika, Ranko je napustio Valjevski četnički odred i od 1942 pa sve do oslobođenja postao je pripadnik Valjevskog partizanskog odreda sa kojim je dočekao i oslobođenje zemlje.

Posle završetka rata Ranko se vratio svom mirnom zemljoradničkom životu u rodnim Zukvama gde je živeo do svoje smrti. Iza njega ostala je vojnička knjižica iz 1938. koja nam može danas rekonstruisati kako je ona nekada izgledala, šta se upisivalo u vojnu bukvicu, mnogo više detalja nego danas, a ona je i nezaboravni svedok jednog burnog vremena na brdovitom Balkanu.

1 Comment

  1. Citajuci ovaj clanak, vratila sam se u detinjstvo, kada me je cuvala prababka i zabavljala pricama o pradedi. I sve imam osecaj, da su se Ranko i moj pradeda vracali kuci zajedno 😊

    Sviđa mi se

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.