FELJTON VAZDUHOPLOVNE SNAGE LATINSKE AMERIKE 3. DEO: Vazduhoplovne snage Ekvadora

AUTORI: Danko Borojević, Dragi Ivić

ORLOVI ANDA

Ekvador je jedna od manjih država Južne Amerike, sa populacijom od 13,7 miliona stanovnika i površinom od 460000 kilometara kvadratnih. Ekvador kako i samo ime asocira, prostire se imaginarnom linijom ekvatora. Graniči se na jugu i istoku Peruom i na severu Kolumbijom. Ekvador ima obalu dugu 2250 km koja na zapadu izlazi na Tihi okean. Bogata vegetacija se na granici sa Peruom pretvara u pustinju. Glavni proizvod je nafta, koje u Ekvadoru ima dovoljno. Ekvadoru pripada i ostrvo Galapagos, koje je od obale udaljeno 1000 km.

ISTORIJA VAZDUHOPLOVNIH SNAGA EKVADORA

Vazduhoplovne snage Ekvadora formirane su 27. oktobra 1920. godine. Međutim, kao i u većini južnoameričkih država, i u Ekvadoru letenje je počelo i pre zvaničnog formiranja avijacije. Istorija ekvadorskih vazduhoplovnih snaga, usko je vezana sa mnogim ratnim sukobima sa susednim Peruom. Kao direktna posledica u odnosima između Perua i Ekvadora 1910. godine, odlučeno je da se pristupi razvoju avijacije u Ekvadoru. Prvi avion koji je stigao u Ekvador bio je avion tipa farman. Ozbiljne aktivnosti na razvoju avijacije u Ekvadoru, nisu počele pre četrdesetih godinaXX veka. Tada je jedna komisija iz Ekvadora otišla u SAD, i za potrebe vazduhoplovne škole u Salinasu nabavila određen broj aviona. U martu 1942. godine iz SAD su pristigla tri avion Rajan PT-22 regrut, šest aviona Kertis-Rajt CV-22 falkon, šest Ferčajld PT-19A kornel i tri Nort Ameriken AT-6A harvard, koji su znatno povećali kapacitete Vazduhoplovne akademije u Salinasu.

Po završetku Drugog svetskog rata iz zaliha RV SAD, Vazduhoplovne snage Ekvadora 19. jula 1947. godine primaju 12 lovaca F-47D tanderbolt. Tad je formirana prva lovačka eskadrila Vazduhoplovnih snaga Ekvadora.
Već u decembru 1954. godine, u Ekvador pristižu prvi mlazni avioni Gloster meteor FR-9, da bi im se potom, 29. juna 1955. godine pridružili laki bombarderi kanbera BMk-6, a kasnije i lovački avioni F-80 šuting star i mlazni dvosedi za obuku T-33.

U januaru 1958. godine u vazduhoplovnu bazu Taura stižu prvi primerci lovaca Lokid F-80C šuting star. Te godine u naoružanju Ekvadora nalazilo se 12 lovaca Gloster meteor FR-9, šest lakih bombardera kanbera BMk-6, 18 lovaca Lokid F-80C šuting star i četiri mlazna dvoseda za obuku T-33.

Tokom sedamdesetih godina XX veka, za avijaciju Ekvadora je period savremenog razvoja.
U oktobru 1972. godine, u vazduhoplovne jedinice pristigli su prvi primerci lakih jurišnih aviona strajkmaster Mk-89. Tokom 1975. godine, u vazduhoplovnu bazu Taura stiglo je 12 jurišnih aviona Cesna A-37B dragonflaj. Već, 14. januara 1977. godine u jedinice su stigli prvi primerci nadzvučnog lovca-bombardera jaguar. Vazduhoplovna baza Eloi Alfaro u Manti, je svečano otvorena 24. oktobra 1978. godine. Vazduhoplovna baza Taura je 26. juna 1979. godine, primila prve primerke novih lovaca miraž F1.

Godinu dana po završetka sukoba sa Peruom, 26. aprila 1982. godine iz Izraela je preuzeto 15 lovačko-bombarderskih aviona IAI kfir C-2 i tri dvoseda kfir TC-2.

Prvi helikopteri u naoružanje vazduhoplovstva, uvedeni su relativno kasno. Prvi helikopteri bili su francuske proizvodnje SA-316B aluet-3, i uvedeni su u naoružanje 1972. godine. Potom u jedinice pristižu helikopteri SA-330F puma, Bel-47G sijuks, SA-315 lama i Bel-212.

VAZDUHOPLOVSTVO EKVADORA U RATU

Zbog nerešenih graničnih problema sa Peruom, avijacija Ekvadora se sukobila sa avijacijom Perua u tri navrata. Prvi sukob se odigrao 1941. godine, i tom prilikom avijacija Perua je bila uspešnija. Bez sumnje, ovaj sukob se odigrao u najgorem periodu po vazduhoplovstvo Ekvadora. Superiorno vazduhoplovstvo Perua je odnelo pobedu, dok se vazduhoplovstvo Ekvadora zbog nedostatka rezervnih delova moglo samo zadovoljiti izviđačkim misijama.

Drugi sukob koji se odigrao četrdeset godina kasnije, u provinciji Pakuiša januara i februara 1981. godine bio je znatno ozbiljnija provera spremnosti vazduhoplovstva Ekvadora. Sukob se odigrao u oblasti Kordiljera del Kondor, od 22. januara do 5. februara 1981. godine. Peru je ponovo koristio svoje avione za napad na pozicije ekvadorske vojske, ali ovaj put u obzir je
trebalo uzeti i sposobnost ekvadorskog vazduhoplovstva. Naime, u lovačkim i zadacima podrške kopnenim snagama, avijacija Ekvadora je koristila nove avione jaguar Mk-1 i miraž F-1, koji su bili naoružani raketama vazduh-vazduh Matra R-550 mežik. Takođe, su sa raketama vazduh- vazduh bili naoružani i laki bombarderi kanbera BMk-6. Podršku trupama na zemlji pružali su jurišni avioni A-37B dragonflaj i strajkmaster Mk-89 i avioni T-33. Vazduhoplovstvo Ekvadora je u tom sukobu obavilo na stotine letova, kako borbenih, tako i letova u transportnim misijama. Međutim, i ovaj sukob je završen u korist vazduhoplovstva Perua.

Period krajem osamdesetih i tokom devedesetih godina XX veka, je period ekonomske krize koja je zahvatila gotovo sve države Južne Amerike. I pored teške ekonomske situacije, politička struktura u Ekvadoru znala je da će ponovo doći do sukoba sa Peruom. Tako je odlučeno da se u vazduhoplovstvo ulaže, i da se konstantno održava između 20 i 30 vazduhoplova u borbenoj spremnosti. Ta politička dalekovidost bila je presudna u sukobu 1995. godine. Zbog ekonomske krize, vazduhoplovstvo Perua mučilo je muku zbog nedostatka delova, i novi sukob sa Ekvadorom dočekalo je nespremno. Ekonomska kriza potresala je i Ekvador, ali je Ekvador konstantno držao većinu flote aviona miraž F-1JA, kfir C-2 i jaguar u ispravnom stanju. Sa skoro deset miraža F-1, deset kfirova i četiri do šest jaguara u borbenoj ispravnosti, vazduhoplovstvo Ekvadora iako manje u ukupnom brojnom stanju, sa skoro 30 aviona u ispravnom stanju brojčano je bilo u prednosti nad vazduhoplovstvom Perua, koje je imalo nešto više od desetak aviona u ispravnom stanju. Tako da je vazduhoplovstvo Ekvadora bilo u kvalitativnoj prednosti nad vazduhoplovstvom Perua tokom rata 1995 . godine, u odnosu na prethodni rat koji je vođen 1981. godine, kada je vazduhoplovstvo Perua bilo u prednosti. Početkom 1995. godine počeo je rat koji je poznat kao Kondorov rat, jer je vođen u području koje je poznato pod imenom Kordiljera del Kondor. Navedeni rat je poznat i kao Kanepa rat. Snage sukobljenih strana su se koncentrisale u dolini reke Kanepe i po njoj je ovaj rat i nazvan Kanepa rat. Vazduhoplovne snage Ekvadora u ovom sukobu su bile znatno uspešnije, i sukob su rešile u svoju korist. Lovački avion Ekvadora izvojevali su i nekoliko vazdušnih pobeda u Kanepa ratu.

An Ecuadorian air force Kfir aircraft drops napalm on a target range during the joint US and Ecuadorian Exercise BLUE HORIZON.

VAZDUHOPLOVNE SNAGE EKVADORA DANAS

Po završetku poslednjeg u nizu sukoba sa Peruom, i potpisivanjem mirovnog sporazuma oktobra 1998. godine, vazduhoplovstvo Ekvadora se okrenulo mirnodopskom razvoju svojih snaga.

Danas je vazduhoplovstvo Ekvadora organizovano u tri borbena vinga, transportni ving i Vazduhoplovnu vojnu akademiju.
U Taura vazdušnoj bazi stacioniran je 21. borbeni ving koji sačinjavaju 2112. borbena eskadrila sa avionima miraž F-1JA/JE i miraž-50 i 2113. borbena eskadrila naoružana sa avionima kfir CE/TC.

Vazdušna baza Simon Bolivar je matična baza 22. borbenog vinga koji sačinjavaju 2211. borbena eskadrila sa helikopterima HAL druv, aluet-3 i avionima Pajper PA-34 i Cesna 206 1. borbena eskadrila sa helikopterima TH-57.
Jurišna avijacija bazira u vazdušnoj bazi Manta, koja je matična baza 23. borbenog vinga koji sačinjavaju 2311. borbena eskadrila sa avionima A-37B dragonflaj i 2313. borbena eskadrila sa avionima Bak-167 strajkmaster Mk-89.
Transportna avijacija bazira u vazdušnoj bazi Marisal Sukre, koja je matična baza 11. transportnog vinga. Ving sačinjavaju 1111. transportna eskadrila sa avionima C-130B/H, 1112. transprtna eskadrila sa avionima Hoker Sidli HS-748, 1113. transportna eskadrila sa avionima DHC-6 tvin oter i 1114. transportna eskadrila sa avionima sejbrlajner.

Vazduhoplovna vojna Akademija Kosme Renela nalazi se u vazdušnoj bazi Salinas i za obuku kadeta koristi avione Cesna A-150L aerobat i T-34 mentor.

BORBENI AVIONI

Ekvador je iz Izraela nabavio 18 aviona kfir C-2/TC-2, od tog broja pet je izgubljeno u raznim udesima. Do sad je osam aviona kfir modernizovano u verziju kfir C-10, ili kako se u Ekvadoru označavaju kao kfir CE. Integrisan je nišanski sistem na kacigi pilota, a ova verzija je naoružana sa infracrvenim vođenim raketama vazduh-vazduh piton-3 i piton-4. Planirano je da se svi kfirovi prevedu na standard C-10.

Početkom decembra 2009. godine, Ekvador je sa kompanijom Denel iz Južnoafričke Republike potpisao ugovor o isporuci 12 aviona čita-C. Svi avioni čita-C, namenjeni Ekvadoru su po ugovoru modernizacijom podignuti na nivo aviona kfir C-10. Modernizacija je obuhvatala radar i novu avioniku. Finalizacija isporuke započeta je decembra 2010. godine Prvi primerci su isporučeni tokom 2011. godine.
U znak dobrih odnosa sa Ekvadorom, Venecuela je ponudila Ekvadoru šest dobro očuvanih aviona miraž-50. Šest aviona miraž-50 poklonjeno je Ekvadoru 28. septembra 2009. godine.
Tom prilikom ekvadorski predsednik Rafael Korea je najavio, da će Vazduhoplovne snage Ekvadora iz Venecuele primiti 28. septembra 2009. godine šest aviona miraž-50 koji su u dobrom stanju. Planirano je da u upotrebi ostanu do 2012/13. godine.

An Ecuadoran air force F-1E Mirage aircraft flies beside another aircraft during the joint Ecuadoran/U.S. exercise Blue Horizon ’86. The Mirage is armed with an R-550 Magic 2 air-to-air missile on its port wing tip.

Tokom 1978. godine iz Francuske je nabavljeno 18 aviona miraž F-1JA/JE. Avioni su pored raketa Matra R-550 mežik, naoružani i raketama piton. U planu je njihova zamena avionima čita- C.

Iz Velike Britanije 1977. godine nabavljeno je 12 aviona jaguar, koji su povučeni iz naoružanja 2002. godine zbog isteka resursa, i sada u magacinima čekaju kupca.
Jurišnu avijaciju očekuje zamena zastarelih aviona A-37B dragonflaj kojih ima 20, dok su avioni Bak-167 strajkmaster prizemljeni i čekaju zamenu. Odlučeno je da se dragonflaji i strajkmasteri zamene brazilskim avionima super tukano. Do sad su preuzeta dva od ukupno planiranih 18 aviona EMB-314 super tukano.

TRANSPORTNI AVIONI, HELIKOPTERII AVIONI ZA OBUKU

Zadatak vazdušnog transporta za potrebe vojske Ekvadora, na sebe je preuzeo 11. transportni ving iz vazduhoplovne baze Marisal Sukre. Iz SAD je 1966. godine nabavljeno osam transportnih aviona C-130B/H herkul. Za sad je u upotrebi pet aviona koji se nalaze u sastavu 1111. transportne eskadrile. Pored ovih aviona transportna avijacija Ekvadora koristi i četiri
avion HS-748, četiri DHC-6, četiri IAI arava i 16 aviona različitih tipova kako za transport, tako i za VIP usluge.
Od helikoptera, tu se nalazi osam helikoptera indijske proizvodnje opšte namena tipa druv. Iz SAD su 1990. godine za potrebe školovanja nabavljeni helikopteri Bel TH-57 si rendžer. Za sad se u operativnoj upotrebi nalazi osam helikoptera si rendžer, koji se koriste za obuku, vezu i službu spasavanja. Za poslove veze i spasavanja koriste se i četiri helikopteri SA-316/319 aluet- 3.

Za obuku u Vazduhoplovnoj vojnoj akademiji koriste se četiri aviona A-150L aerobat i 16 aviona T-43C/D mentor.

AVIJACIJA KOPNENE VOJSKE

Avijacija kopnene vojske Ekvadora organizovana je u 15. avijacijsku brigadu, koja bazira u vazduhoplovnoj bazi Marisal Sukre. Avijacija kopnene vojske formirana je 1954. godine, i nazvana je vazduhoplovna služba vojske. Od 1. jula 1987. godine preimenovana je u 15. brigadu avijacije kopnene vojske. Punopravan status u okviru vojske dobija posle završetka rata 1995. godine, kada se brigada dobro pokazala, gde je odigrala vitalnu ulogu za kopnene snage Ekvadora u tom sukobu. Danas brigada raspolaže sa 18 jurišnih helikoptera SA-342K/L gazele, četiri helikoptera SA-332 super puma, pet helikoptera AS-532 kuguar, šest helikoptera Mi-171, tri helikoptera za vezu SA-315 lama i tri helikoptera za obuku AS-350 ekirej. Tu se nalazi i 21avion za transport, obuku i službu spasavanja. Od tog broja najznačajnija su dva aviona Kaza C- 21-400, dva Kaza CN-235 i četiri aviona arava koji služe za transport.

MORNARIČKA AVIJACIJA EKVADORA

Istorijska pozadina za stvaranje mornaričke avijacije počinje 1920. godine, kada je Kongres Ekvadora 27. oktobra iste godine odobrio otvaranje vazduhoplovne škole u gradu Gvajakil.
Međutim, za pravi početa razvoja mornaričke avijacije može se uzeti novembar 1957. godine, kada su vazduhoplovstvo i mornarica izveli zajedničku vežbu spasavanja 200 milja od obale Ekvadora. Tokom te vežbe mornarica je uvidela značaj avijacije u sastavu mornarice. Sa dolaskom prvih vazduhoplova, formirana je Prva zona mornaričke avijacije. Prv avioni u sastavu mornaričke avijacije bili su avioni Cesna skajnajt, koji su stigli u Gvajakil 19. juna 1967. godine. Taj dan se danas slavi kao dan mornaričke avijacije Ekvadora. Od 1973. godine u sastav mornaričke avijacije ulaze i helikopteri Bel-47 i aluet-3. U početku se za obuku svog kadra mornarička avijacija oslanjala na aero klubove, da bi od 1. juna 1976. godine počela samostalno da obučava svoj kadar. Tokom godina mornarička avijacija Ekvadora, je izrasla u ozbiljnu snagu mornarice Ekvadora. Za obuku mornarička avijacija koristi dva aviona T-34C turb monter i četiri aviona T-35 pilan. Za patroliranje iznad mora koristi se sedam aviona od kojih su najznačajnija dva aviona Kaza CN-235M/MPA. Od helikoptera koriste se dva helikoptera Bel- 230 i šest Bel-206B džet rendžer.

POGLED U BUDUĆNOST

Iako realno gledajući, Vazduhoplovne snage Ekvadora po kvalitetu i brojnosti i nisu velike, po iskustvu u borbenoj primeni su velike, i nemaju se čega postideti ni pred većim vazduhoplovstvima u svetu. U planu je dovršetak modernizacije aviona kfir na standard kfir CE, kao i zamena vremešnih lovaca miraž F-1, novim lovcima čita-C. Tu je i početak zamene
jurišnih aviona dragonflaj i strajkmaster, avionima EMB-314 super tukano.
Modernizacija aviona kfir, kao i nabavka polovnih aviona čita iz Južnoafričke Republike je privremeno rešenje, što se tiče zanavljanja borbene avijacije Ekvadora. Nabavka aviona čita treba da premesti period od pet ili šest godina, do kad se treba donete odluka koji će se novi
borbeni avion nabaviti. Za sad su u igri avioni SAAB JAS-39 gripen i MiG-35, mada je otvorena opcije i za druge proizvođače savremenih borbenih aviona. Što se tiče nabavke novih helikoptera, odlučeno je da se nastavi sa nabavkom odličnih ruskih helikoptera Mi-171.

ZAKLjUČAK

Ekvador deli sudbinu i istoriju gotovo svih zemalja Južne Amerike, a posebno onih u bliskom okruženju ili susedstvu. Nastali su po jednoj državno-društvenoj i verskoj matrici, naoružavani na sličan način, a vojne strukture i kapaciteti su šablonizovani po uzoru na velikog i moćnog suseda, SAD. Ratovi i sporovi vođeni su takođe po sličnom obrascu i vuku korene iz vremena kada su kolonizatori svoje probleme, sukobe i interese ukrstili na ovom slikovitom kontinentu pri tom ne vodeći računa o prirodnim, viševekovnim granicama i zonama interesa ponosnih i
starih naroda.
Može se, dakle, reći za Ekvador da je njegova vojno-politička i državna slika nešto što je manje-više preslikano od suseda, pa prikaz njegove vazdušne komponete umnogome podseća na susede, rivale i neprijatelje. Dakle, opšta slika se sastoji iz sledećih osobina: šarenilo tehnike i borbenih sistema, relativno razvijena infrastruktura, iskusne posade i ratnička tradicija. Na aerodromima i hangarima nalazi se šarenilo letelica, kako po godinama i generacijama, tako i po poreklu, odnosno proizvođačima. Pri tom se na te avione podvešavaju različiti ubojni sistemi, pa se može reći da vazduhoplovstvo Ekvadora uči u ratnoj praksi, ali pod stalnim, manje-više
nesmanjenim i neprikrivenim političkim pritiscima i uticajima.
Šta to, ipak, razlikuje ovo vazduhoplovstvo od nekih rivalskih, pa i neprijateljskih? Veliko vojno i policijsko angažovanje borbene avijacije, stečena iskustva i rutina jesu rezulat i promišljene državne politike koju karakterišu oprez, inovativnost i stalno insistiranje na zanavljanju sredstava. Fuerza Area Ecuatoriana može se pohvaliti da ima podršku svog naroda i rukovodstva i da predstavlja ozbiljnu i respektabilnu snagu odvraćanja.

Nastavlja se

NE PROPUSTITE:

FELJTON VAZDUHOPLOVNE SNAGE LATINSKE AMERIKE 2. DEO: Ratno vazduhoplovstvo Perua

FELJTON VAZDUHOPLOVNE SNAGE LATINSKE AMERIKE 1. deo: Ratno vazduhoplovstvo Venecuele

FOTO: MINISTARSTVO ODBRANE EKVADORA

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.