Monografija: 82. avijacijska brigada

Vazduhoplovna literatura na srpskom jeziku bogatija je za novu monografiju koja se pojavila početkom maja u jeku pandemije koronavirusa, koji je odložio promociju ovog vrednog istorijskog dokumenta za neodređeno vreme.Monografija 82. avijacijska brigada, rad proverenog trojca Danka Borojevića, Dragog Ivića i Željka Ubovića može se smatrati nastavkom serijala mnografija pukova, brigada i eskadrila nekadašnjeg RV i PVO SFRJ koja su svetlo dana ugledali većina pre više od jednu deceniju, a u kojima su autori kako profesionalni istoričari, tako i nekadašnji aktivni pripadnici nastojali da otrgnu od zaborava i sačuvaju uspomene na jednice koje su preko svojih leđa prevalili brojna dešavanja uključujući tu i period raspada zajedničke države, ali i turbulentna tranzicijska vremena.

Ova monografija upečatljiva je i po tome što opisuje rađanje, život i nestanak avijacijske brigade koja je bila životno isključivo vezana za prostor Slovenije i deo Hrvatske koji je trebala hipotetički da brani od agresije Varšavskog sporazuma iz pravca Mađarske i NATO pakta iz pravca Italije, međutim taj ideološki mehur od sapunice eksplodirao je 26. juna kada je JNA u skladu sa odlukom SIV-a (Saveznog izvršnog veća) krenula u zauzimanje graničnih prelaza posle jednostrane oduke i proglašenja Slovenije kao samostalne države ( slovenački izraz: Vojna za neodvisnost, ili 10 dnevna vojna), koja je označila sudbonosnu prekretnicu za ovu jednicu, koja je ubrzo sa svog matičnog aerodroma Cerklje ob Krki zauvek napustila Sloveniju, a ljudstvo i tehnika podeljena između dve eskadrile. Većina tehnike 82. avijacijske brigade postaće za manje od godinu dana temelj za formiranje V i PVO Vojske Republike Srpske.

Monografija započinje formiranjem 2. eskadrile NOV i POJ (Narodono oslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije) koja je u svom naoružanju imala klipne avione dobijene iz sovjetskih donacija. Ovaj period trajao je do sredine 1950-tih godina 20 veka.

Drugi period obuhvata od sredine 1950 tih godina 20. veka do početka 1980 tih godina kada ova jednica i pripadajuće eskadrile dobijaju mlazne avione prvo američkog, a kasnije i domaćeg porekla u skladu sa doktrinom oslanjanja na sopstvene snage.

I treći period koji traje od početka 1980 tih godina prošlog veka do jula 1991. kada je posle donošenja Brionske deklaracije i odluke o povlačenju jednica JNA iz Slovenije prestala da postoji.

Autori su u pisanju mnografije koristili bogatu foto arhivu pripadnika ove jednice, koja uprkos turbulentnim vremenima je ostala sačuvana, međutim kako su autori naveli jedan od problema sa kojim su se suočavali bio je nedostatak arhivske građe, zatim gde je završila spomen soba jednice, čija sudbina posle skoro 30 godina od sudbonosnih dešavanja i dalje nije poznata. Ipak, to je prevaziđeno zahvaljujući dnevničkim beleškama i delom dokumentacije koju su sačuvali pojedini pripadnici ove jedinice, koji su autorima pomogli u pisanju ove bogate monografije.

Autori dodaju i da brigada nikad nije rasformirana onako kako su vojna pravila JNA nalagala, u slučaju rasformiranja ili preformiranja jednica, što i ne čudi s obzirom na haos koji je bio zastupljen izbijanjem građanskog rata na prostoru SFRJ.

Monografija kao što smo napomenuli obiluje velikim brojem fotografija iz života i rada 82. avijacijske brigade, a na kraju same knjige nalazi se i prilozi o tipovima vazduhoplova koji su prošli kroz ovu brigadu, zatim detaljan spisak pilota koji su tokom svog profesionalnog puta pršli kroz ovu brigadu i to po klasama, ali i kolikaje popunjenost pilotima eskadrila iz sastava ove jednice.

U odnosu na ostale monografije, priča o 82. avijacijskog brigadi o pilotima, koji su svojim letenjem pisali stranice istorije nekadašnje zajedničke države i vojske prednjači po mnogo čemu detaljnim opisima, sećanjima, ali i novinskim tekstovima iz civilne i vojne štampe kad je pisano o ovoj jednici.

Monografiju o 82. avijacijskoj brigadi možete naručiti na e- mail: d.borojevicsvik@gmail.com ili kupiti u prodavnici M -Hobby Bulevar Mihaila Pupina 123 11070 Novi Beograd.

Andrej Mlakar

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.